Dezinformacja – jak się przed nią bronić i prowadzić edukację medialną

Jeśli jesteś edukatorem lub nauczycielem i pracujesz z dziećmi, młodzieżą, a nawet osobami dorosłymi, z pewnością zauważasz, że odbiorcy informacji coraz częściej mają trudność z odróżnianiem faktów od opinii, manipulacji i fałszywych treści. Może sam łapiesz się na tym, że w dzisiejszych czasach trudno odróżnić, co jest prawdą, a co nie. Właśnie dlatego tak ważne staje się rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia i świadomego korzystania z mediów.

Dlaczego ten kurs to dobry pierwszy krok?

Kurs pozwala uporządkować wiedzę na temat mechanizmów dezinformacji oraz sposobów ochrony przed fałszywymi i manipulacyjnymi treściami. Dzięki temu:

1. nauczysz się rozpoznawać najczęściej stosowane techniki dezinformacji,
2. zrozumiesz, dlaczego nawet osoby posiadające dużą wiedzę mogą ulegać manipulacji,
3. poznasz praktyczne sposoby rozwijania edukacji medialnej i krytycznego myślenia.

Dlaczego warto zdobyć tę wiedzę?

Współczesny odbiorca informacji codziennie styka się z ogromną liczbą komunikatów, z których część może być niepełna, zmanipulowana lub całkowicie fałszywa. Rozwijanie kompetencji medialnych pozwala lepiej chronić się przed dezinformacją, podejmować bardziej świadome decyzje oraz wspierać innych w odpowiedzialnym korzystaniu z mediów. Umiejętność weryfikowania informacji, oceny źródeł oraz rozpoznawania manipulacji należy dziś do podstawowych kompetencji obywatelskich i zawodowych.

Szczególna odpowiedzialność spoczywa na nauczycielach, wychowawcach, rodzicach i innych dorosłych, którzy towarzyszą dzieciom i młodzieży w korzystaniu z mediów. To oni pomagają młodym ludziom odróżniać rzetelne informacje od manipulacji, uczą krytycznego myślenia oraz wspierają bezpieczne i świadome funkcjonowanie w świecie cyfrowym.

Warto zaznaczyć, że wiedza z zakresu edukacji medialnej przydaje się nie tylko nauczycielom i edukatorom. Pomaga lepiej rozumieć współczesne media, chronić siebie i bliskich przed manipulacją oraz rozwijać kompetencje potrzebne w życiu społecznym i zawodowym.

Dlaczego dezinformacja jest niebezpieczna?

Naruszenia związane z incydentami cyberbezpieczeństwa w obszarze dezinformacji na platformach społecznościowych są poważnym zagrożeniem dla społeczeństwa. Mogą mieć realny wpływ na zmianę postrzegania rzeczywistości przez odbiorców, między innymi wskutek zamykania się w bańkach informacyjnych czy prowadzonych przez aktorów dezinformacji operacji celowego wywierania wpływu na poglądy obywateli i obywatelek.

W 2025 roku [Ośrodek Analizy Dezinformacji] NASK zgłosił do platform społecznościowych łącznie ponad 46 tys. materiałów zawierających dezinformację. Platformy usunęły zaledwie 12 proc. zgłoszonych treści, a moderacji poddano 68 proc. treści. Platformy nie zareagowały jednak na 20 proc. zgłoszeń.

Źródła: NASK – Raport Reakcja platform społecznościowych na zgłoszenia w 2025 roku; Ministerstwo Cyfryzacji

Praktyczny wymiar kursu

Autorka zaprojektowała kurs tak, by krok po kroku poznawać kolejne metody wykorzystywane do manipulacji i dezinformacji oraz sposoby na chronienie się przed nimi. Szkolenie zawiera mnóstwo przykładów z prawdziwego życia i case studies oraz uczy krytycznego myślenia. Dodatkowo w środku znajdziesz scenariusze zajęć do przeprowadzenia z młodzieżą w ramach edukacji medialnej, przykłady materiałów poszerzających wiedzę, liczne ćwiczenia refleksyjne dla kursanta, a także karty pracy.

O autorze kursu

dr Julia Piotrowska

Pracowniczka akademicka i doktorka językoznawstwa, specjalizująca się w obszarze stylistyki, dyskursu medialnego oraz języka marketingu. Absolwentka dziennikarstwa i polonistyki. Prowadzi zajęcia dydaktyczne z zakresu języka mediów, retoryki oraz dyskursu internetowego, koncentrując się m.in. na zagadnieniach manipulacji językowej, fake newsów oraz współczesnych mechanizmów dezinformacji. Łączy perspektywę naukową z praktyką komunikacyjną i edukacyjną, analizując sposoby, w jakie język wpływa na postrzeganie rzeczywistości, decyzje odbiorców oraz funkcjonowanie informacji w przestrzeni cyfrowej. Przedsiębiorczyni i właścicielka firmy, aktywnie działająca w mediach społecznościowych, dostrzegająca zarówno potencjał, jak i zagrożenia związane z dynamicznie rozwijającym się środowiskiem cyfrowym.