Autyzm wysokofunkcjonujący u dorosłych - objawy, cechy i codzienne funkcjonowanie

1. Autyzm wysokofunkcjonujący to potoczne określenie osób ze spektrum autyzmu wymagających mniejszego wsparcia w codziennym życiu. 
2. Osoby dorosłe często funkcjonują samodzielnie zawodowo i społecznie.
3. Trudności mogą dotyczyć komunikacji, relacji i rozumienia norm społecznych.
4. Wiele osób otrzymuje diagnozę dopiero w dorosłości.
5. Objawy mogą być mniej widoczne niż u osób wymagających większego wsparcia.
6. Często występuje nadwrażliwość sensoryczna lub przeciążenie bodźcami.
7. Osoby w spektrum mogą mieć intensywne zainteresowania i dużą wiedzę w wybranych obszarach.
8. Autyzm nie jest chorobą, lecz odmiennym sposobem funkcjonowania układu nerwowego.
9. Wsparcie może obejmować psychoedukację, terapię i dostosowanie środowiska.

Objawy mogą wyglądać różnie u każdej osoby.

Często wymienia się:

1. trudność w nawiązywaniu relacji,
2. dosłowne rozumienie wypowiedzi,
3. potrzebę przewidywalności,
4. silne przywiązanie do rutyny,
5. przeciążenie hałasem lub tłumem,
6. trudność w odczytywaniu emocji innych osób,
7. intensywne zainteresowania określonym tematem,
8. zmęczenie po kontaktach społecznych,
9. poczucie bycia „innym” od rówieśników.

Nie każda osoba ze spektrum doświadcza wszystkich tych cech.

Maskowanie (ang. masking) polega na ukrywaniu lub kompensowaniu cech autystycznych podczas kontaktów społecznych. Osoba może obserwować zachowania innych ludzi i naśladować je, aby uniknąć niezrozumienia lub odrzucenia.

Maskowanie może obejmować:

1. kontrolowanie mimiki i gestów,
2. przygotowywanie gotowych odpowiedzi do rozmów,
3. świadome naśladowanie zachowań innych osób,
4. tłumienie potrzeby rutyny,
5. ukrywanie przeciążenia sensorycznego,
6. zmuszanie się do kontaktów społecznych.

Choć maskowanie może ułatwiać funkcjonowanie w społeczeństwie, często wiąże się z dużym wysiłkiem psychicznym i zmęczeniem.

Trudności związane z komunikacją społeczną i maskowaniem są jednym z powodów, dla których osoby dorosłe w spektrum coraz częściej korzystają ze wsparcia psychologicznego lub treningów umiejętności społecznych (TUS). Szkolenia dotyczące TUS pomagają specjalistom lepiej rozumieć potrzeby osób neuroróżnorodnych oraz wspierać rozwój kompetencji społecznych w życiu zawodowym i prywatnym. 

Zobacz powiązany kurs

Wiele osób nadal używa określenia „zespół Aspergera”.

Obecnie jednak:

1. zespół Aspergera nie funkcjonuje jako odrębna diagnoza,
2. został włączony do spektrum autyzmu,
3. osoby wcześniej diagnozowane jako mające zespół Aspergera najczęściej otrzymują dziś diagnozę ASD (Autism Spectrum Disorder).

Dorosłe osoby z autyzmem mogą:

1. pracować zawodowo,
2. zakładać rodziny,
3. rozwijać zainteresowania,
4. prowadzić samodzielne życie.

Jednocześnie niektóre sytuacje bywają bardziej wymagające niż dla osób neurotypowych.

Najczęściej dotyczą:

1. zmian planów,
2. spotkań towarzyskich,
3. pracy w hałaśliwym środowisku,
4. wielozadaniowości,
5. konfliktów interpersonalnych.

Tak. Coraz więcej osób otrzymuje diagnozę dopiero jako dorośli.

Dzieje się tak m.in. dlatego, że:

1. objawy były wcześniej niezauważone,
2. osoba nauczyła się maskować trudności,
3. wiedza o spektrum autyzmu jest dziś większa niż kilkanaście lat temu.

Diagnoza może pomóc lepiej zrozumieć własne potrzeby i sposób funkcjonowania.

Zarówno osoby wysoko wrażliwe (HSP), jak i osoby w spektrum autyzmu mogą silnie reagować na bodźce i odczuwać zmęczenie po intensywnych kontaktach społecznych. Nie są to jednak te same zjawiska.

Warto pamiętać, że zarówno osoby wysoko wrażliwe, jak i osoby z autyzmem mogą doświadczać przeciążenia bodźcami, potrzebować czasu na regenerację oraz preferować spokojniejsze środowisko. Kluczowa różnica polega na tym, że w autyzmie oprócz wrażliwości sensorycznej występują również charakterystyczne trudności w obszarze komunikacji społecznej i przetwarzania informacji społecznych.