Oś jelitowo-mózgowa – czym jest i dlaczego jest ważna

1. Oś jelitowo-mózgowa łączy funkcjonowanie jelit i mózgu.
2. Komunikacja między jelitami a mózgiem działa w obu kierunkach.
3. Ważną rolę odgrywa mikrobiota jelitowa.
4. Stan jelit może wpływać na samopoczucie i nastrój.
5. Stres może wpływać na pracę przewodu pokarmowego.
6. Oś jelitowo-mózgowa uczestniczy w regulacji emocji.
7. Dieta może wspierać prawidłowe funkcjonowanie osi jelitowo-mózgowej.
8. Coraz więcej badań analizuje jej znaczenie dla zdrowia psychicznego.

Komunikacja między jelitami a mózgiem odbywa się poprzez kilka współpracujących mechanizmów:

1. układ nerwowy, szczególnie nerw błędny,
2. układ hormonalny,
3. układ odpornościowy,
4. mikrobiotę jelitową.

Dzięki temu mózg otrzymuje informacje o stanie organizmu, a jednocześnie może wpływać na pracę przewodu pokarmowego.

Coraz więcej badań wskazuje, że stan mikrobioty jelitowej może mieć związek z funkcjonowaniem psychicznym człowieka.

Oś jelitowo-mózgowa jest analizowana m.in. w kontekście:

1. stresu,
2. lęku,
3. obniżonego nastroju,
4. odporności psychicznej,
5. jakości snu,
6. koncentracji i procesów poznawczych.

Nie oznacza to, że problemy psychiczne wynikają wyłącznie z funkcjonowania jelit. Oś jelitowo-mózgowa jest jednym z wielu czynników wpływających na zdrowie psychiczne.

Zależności między dietą, mikrobiotą jelitową a zdrowiem psychicznym stanowią przedmiot zainteresowania nutripsychiatrii – dziedziny badającej wpływ odżywiania na funkcjonowanie mózgu i dobrostan psychiczny. Osoby chcące pogłębić wiedzę w tym zakresie mogą zapoznać się z kursem Nutripsychiatria.

Zobacz powiązany kurs

Jednym z najlepiej poznanych przykładów działania osi jelitowo-mózgowej jest wpływ stresu na funkcjonowanie jelit.

W sytuacjach stresowych mogą pojawiać się:

1. bóle brzucha,
2. biegunki,
3. zaparcia,
4. nudności,
5. zmiany apetytu,
6. nasilenie objawów zespołu jelita drażliwego (IBS).

Pokazuje to, że mózg może wpływać na funkcjonowanie przewodu pokarmowego równie silnie, jak jelita wpływają na samopoczucie.

Mikrobiota jelitowa to zespół mikroorganizmów zamieszkujących przewód pokarmowy.

Bakterie jelitowe uczestniczą m.in. w:

1. produkcji niektórych neuroprzekaźników,
2. regulacji procesów odpornościowych,
3. metabolizmie składników odżywczych,
4. komunikacji między jelitami a mózgiem.

Dlatego mikrobiota jest uznawana za jeden z najważniejszych elementów osi jelitowo-mózgowej.

Czynniki wspierające i zaburzające funkcjonowanie osi jelitowo-mózgowej

Funkcjonowanie osi jelitowo-mózgowej zależy od wielu elementów związanych ze stylem życia, dietą i zdrowiem psychicznym. Niektóre czynniki mogą wspierać komunikację między jelitami a mózgiem, a inne ją zaburzać.

Badania wskazują, że dieta, sen, aktywność fizyczna i poziom stresu należą do najważniejszych czynników wpływających na prawidłowe funkcjonowanie osi jelitowo-mózgowej.

Wszystkie problemy psychiczne zaczynają się w jelitach

Nie. Zdrowie psychiczne zależy od wielu czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych.

Oś jelitowo-mózgowa to jedynie popularna teoria 

Nie. Jest to dobrze udokumentowany obszar badań naukowych.

Wystarczy przyjmować probiotyki

Funkcjonowanie osi jelitowo-mózgowej zależy od wielu czynników, w tym diety, snu i stylu życia.

Problemy jelitowe nie mają związku z emocjami

Stres i emocje mogą wpływać na pracę przewodu pokarmowego.