Neuroróżnorodność – czym jest i co oznacza

1. Neuroróżnorodność opisuje naturalne różnice w funkcjonowaniu mózgu.
2. Nie jest chorobą ani diagnozą medyczną.
3. Obejmuje m.in. autyzm, ADHD, dysleksję i dyspraksję.
4. Może wpływać na sposób uczenia się, komunikacji i przetwarzania informacji.
5. Osoby neuroróżnorodne mają zarówno wyzwania, jak i mocne strony.
6. Nie istnieje jeden profil osoby neuroróżnorodnej.
7. Neuroróżnorodność występuje u dzieci i dorosłych.
8. Coraz częściej uwzględnia się ją w edukacji i środowisku pracy.
9. Wsparcie powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb.
10. Neuroróżnorodność nie oznacza niepełnosprawności ani braku samodzielności.

Pojęcie neuroróżnorodności zostało spopularyzowane pod koniec XX wieku przez australijską socjolożkę Judy Singer i odnosi się do idei, że różnice neurologiczne stanowią naturalny element ludzkiej różnorodności. Koncepcja ta zakłada, że różnice neurologiczne są naturalnym elementem funkcjonowania społeczeństwa. Tak jak ludzie różnią się temperamentem, osobowością czy zdolnościami, tak mogą również różnić się sposobem działania mózgu. Nie oznacza to, że osoby neuroróżnorodne nie doświadczają trudności. Wiele wyzwań wynika jednak nie tylko z indywidualnych cech, ale także z niedostosowania środowiska do różnych sposobów funkcjonowania.

Nie istnieje jeden wzorzec zachowania osoby neuroróżnorodnej. Sposób funkcjonowania zależy od indywidualnych cech, wieku i rodzaju różnic neurorozwojowych.

Można jednak zaobserwować:

1. odmienne sposoby komunikacji,
2. większą lub mniejszą potrzebę kontaktów społecznych,
3. trudności z koncentracją uwagi,
4. potrzebę rutyny i przewidywalności,
5. większą wrażliwość na bodźce,
6. silne zainteresowania określonymi tematami,
7. kreatywne i nieszablonowe myślenie,
8. trudności z organizacją lub planowaniem działań.

Do osób neuroróżnorodnych najczęściej zalicza się osoby w spektrum autyzmu, z ADHD, dysleksją, dyspraksją lub zespołem Tourette'a.

Nie. Neuroróżnorodność nie jest diagnozą medyczną ani zaburzeniem. To koncepcja opisująca naturalne różnice w funkcjonowaniu mózgu i układu nerwowego. Pod pojęciem neuroróżnorodności mogą mieścić się osoby z konkretnymi diagnozami, takimi jak autyzm, ADHD czy dysleksja, ale sama neuroróżnorodność nie podlega diagnozowaniu. Jest sposobem rozumienia i opisywania różnorodnych sposobów myślenia, uczenia się oraz przetwarzania informacji.

W kontekście neuroróżnorodności często pojawiają się pojęcia osoby neurotypowej i neuroatypowej. Nie oznaczają one „osoby zdrowej” i „osoby chorej”, lecz opisują różne sposoby funkcjonowania mózgu i przetwarzania informacji.

Neuroróżnorodność to choroba

Nie. Jest to koncepcja opisująca różnice w funkcjonowaniu mózgu.

Wszystkie osoby neuroróżnorodne zachowują się tak samo

Zakres funkcjonowania jest bardzo zróżnicowany.

Neuroróżnorodność dotyczy wyłącznie dzieci

Osoby neuroróżnorodne są również dorosłymi.

ADHD i autyzm to to samo

Są to różne formy neuroróżnorodności.

Neuroróżnorodność oznacza wyłącznie trudności

Wiele osób posiada także ponadprzeciętne zdolności i mocne strony.

Pomocne mogą być:

1. jasna i konkretna komunikacja,
2. przewidywalność i czytelne zasady,
3. indywidualizacja metod nauki i pracy,
4. uwzględnianie potrzeb sensorycznych,
5. koncentracja na mocnych stronach,
6. ograniczanie stygmatyzacji i stereotypów.